Is there a ‘Free Will’?

A silent mind is a thousand times better than a thinking mind, so I would like to avoid this question so much. However, my body and mind are also conditioned to think and I still cannot dissolve thoughts, that I do not want to pursue, at the moment of arising and pondering. It is because I am not fully aware at every moment of arising of thoughts.

I think there is a free will to choose our actions. We can make decisions about what to do at the moment of arising of a thought. Whether to act or not act according to a thought is at will of our mind. But there is a caveat, that ‘will’ to perform certain action can be attributed to mind only if we are fully aware at that moment.

Sometimes, thoughts arise in mind and we ponder or take some actions without being fully aware. What happens there? Thoughts come to us and we perform actions without being aware. In such cases, we cannot say we exercised our will because we were not aware. Then who decided for us to do stuff without us being aware? Something for more thinking.

One area where I think we do not have free will is on what thoughts come to our mind. In fact, we can never tell what thoughts will come to us in next 20 minutes or tomorrow morning. Yes we have free will to pursue the thought or reject it at arising if we are fully aware at that moment. But the arising of various thoughts themselves, that we do not have control over. We cannot originate a thought because that would be thinking inside thinking. So, we rely on thoughts that come to us. And what thought comes to us when is not something we can choose.

I do think that it benefits us if we are fully aware as much as we can so that we can dismiss ‘bad‘ thoughts and pursue ‘good’ thoughts. This may lead us to good karma. Good karma in turn may lead to good results and even better thoughts coming to us. May be meditation, good food, exercise, service to others, charity, etc also help in bringing good thoughts? May be we should watch, listen, and say only good things so that only good thoughts come to us. That way, even if we cannot be aware all the time to accept or reject a thought, ensuring that only good thoughts are coming to us will help? Who knows?

Enough thinking already!

नेपाली साहित्य, विस्कनसिन, म्याडिसनको एउटा डेराबाट !

     म्याडिसनमा नेपाली साहित्यमा रुचि राख्ने दुइचार साथी मिलेर हरेक तिन तिन महिनामा  कोठे कवि गोष्ठी गर्ने प्रचलन  छ । यो प्रचलन सुरु गर्ने श्रेय आदरणीय दाजु दिनार श्रेष्ठ, जो कवि, लेखक, अनि नेपाली  साहित्यका अनुरागी  हुनुहुन्छ,  उहाँलाई जान्छ । यो गोष्ठी पालै  पालो गर्ने क्रमःमा केहि हप्ता अघि मे २६, २०१३, आइतबारको दिन मेरो डेरामा आयोजना भएको थियो ।

     मेरी आमा, मेरी जीवनसाथी बिन्दु अनि  म कार्यक्रमको लागि भोजन तयार गर्न बिहानैदेखि लागिपरेका थियौं । मेरी पन्ध्र महिनाकी छोरी काव्या  लामिछानेले भान्सामा सहयोग त गर्न सक्ने त कुरै भएन तर कैले के पोखिदीएर, कैले के छरिदिएर, भान्साको काम सारै रोचक बनाउने गर्छिन् | हाम्रो परिवारसंग नजिक बहिनी डा समी खनाल, जो कार्यक्रममा श्रोता भएर सहभागी थिईन, उनले कार्यक्रमको लागि खाजाको तयारीमा पनि निकै सहयोग गरिन् |

     कविता भन्ने मात्र होइन कथा, गीत, चुटकिला या अन्य कुनै रोचक सामग्री प्रस्तुत गर्ने, अनि सुन्न इच्छा राख्नेमात्र पनि सहभागी हुने कार्यक्रमको चलन छ  | आफैले लेखेको कविता भन्नेहरूमा अविमन पसछें, आविस्कार भारती, दिनार श्रेष्ठ र म थियौं | डा नरेन्द्र थापा दाईले कसरी आफु कलेज पढ्दा आफ्नो एउटा साथी प्रेममा परेर कविता लेख्न थाल्यो भन्ने किस्सा सुनाउनु भयो | डा राकेश मण्डल दाईले गितार बजाएर गीत सुनाउनु भयो | सुरेन्द्र प्रजापती भाईले गणितीय हाजिर जवाफ ढाचाको प्रश्न सोधेर सबको मन जित्नुभयो | बिन्दुले आफ्नो एउटा साथीले लेखेको प्रेम सम्बन्धि मुक्तक सुनाएर नरेन्द्र दाईको साथीको किस्सालाई झन् टेवा दिईन |

     मेरी आमा एक बर्षको अमेरिका बसाइपछि  पर्सिपल्ट नेपाल फर्कदै हुनुहुन्थ्यो | ‘मेमोरिअल डे’ साता परेकोले बिन्दुको भाई, अच्युत तिमिल्सिना, पनि डि. सी. देखि भेटघाटको लागि म्याडिसन आएका थिए | कार्यक्रममा धन मल्ल, राजिव कर्ण, सुष्मा कर्ण, देबकी आले, रन्जिता मण्डल, युजेन थापा र अर्यमन मण्डलको पनि उपस्थिति थियो | कार्यक्रमको अन्त्यमा दिनार दाईले डामाडोल डट कम बाट साभार गरिएको शैलेन्द्र सिम्खडाको ‘सून र स्वास्नी’ भन्ने कविता बाचन गरेर सबैलाई हसाउनु भयो | कार्यक्रममा सुनाइएका तीन  कविता तल पेश गरेको छु |

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------

चटक को दर्शक म                                            
 - अबिमन पसछें

चटक को दर्शक म
एकछिन रमाउन खोज्छु

भुक्तान गरिसकेको आँसुको
सट्टा केहि हाँस्न  खोज्छु

लामखुट्टेको संगीतमा लट्ठयाउँदै
झेल्ली गरि चुसिएका रगतहरु
ठगिएका पसिना बगेर
झन् भासिएका धरातलहरु
भुल्न चाहन्छु म

चटक को दर्शक म
एकछिन रमाउन खोज्छु

समय असाक्षेप यात्राबाट
पूर्णबिश्राम चाहन्छु म

ढेदुमानवको लगाममा
हिंडेका बाँदरहरुको हुलबाट 
खुल्लामंचमा भेला हुने
थरि थरिका भेंडाहरुबाट
छुटिन चाहन्छु म
 
चटक को दर्शक म
एकछिन रमाउन खोज्छु

हुट्टीट्याउंको आवाजबाट
टाढिन  चाहन्छु म

भविष्यलाई थाँती राखी
सभ्यता रोक्नेहरुलाई 
अगुवा भएर पनि
बामे नसर्ने हरुलाई
बहिस्कार गर्न चाहन्छु म

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------

बन्द बाकस भित्र आज एउटा लाश आएछ
 - आविस्कार भारती

आर्य घाटमा बन्द बाकस भित्र आज एउटा लाश आएछ
आफन्त हैन भन्ने थाहा पायेर अलिकती सास आएछ
भन्थ्यो सारा संसारको सुख तिमीलाई दिन्छु
आफु मात्र हैन तिमीसाथ हुँदा संसारै बिर्सिन्छु
सुटुक्क कानमा माया गर्छु तिमीलाई भन्थ्यो लजाएर
गयो पर्देश उ भबिश्यको स्वर्निम सपना कती सजाएर
डर लाग्छ यो बन्द बाकसले भोली को बोकी आउने हो
फर्क मेरो माया आफ्नै देशमा केही गरेपनी त भो
सम्झी यो बाकस उकुश्मुकुसिएको मनको तडप उर्लिरहन्छ
भोको-पय्सी तिमी घोटिरहँदा आत्मा मेरो यहाँ जलिरहन्छ
आर्य घाटमा बन्द बाकस भित्र आज एउटा लाश आएछ
आफन्त हैन भन्ने थाहा पायेर अलिकती सास आएछ ।।

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------

म, म होइन रहेछु 
 - सन्तोष लामिछाने

चट्टानको चुचुरमा चप्पल नलगाई हिड्न खोज्ने
तर
विलाशको डस्नामा उत्सव मनाइ रमिता गर्न पुग्ने
म, म होइन रहेछु  ।

आदर्शका कुरा गर्ने
तर
अभावमा आत कमाऊने
मुटुमा ताला लगाइ
नैतिकतालाइ तराजुमा जोख्ने
म, म होइन रहेछु  ।

उच्च विचार बोक्ने
तर
नक्कली गाथा समेटेर
निभेको दियोको प्रतीक बन्ने
म, म होइन रहेछु  ।

अटुट माया र संवेदनाका किनारमा उभिएर
सत्य र धर्मलाई चिहाइमात्र राख्ने
धुँवा र धुलोमा नुहाएर
पलायनलाई अँजुलीभरि राखेर
टाउकोमा सिउरने
अनि शब्दको साहरामा
कर्मलाई संक्षेपमा सहज बनाइदिने
म त, म होइन रहेछु  ।
म त, म होइन रहेछु  ।

What have I learned from my fifteen month old daughter?

Many of you already know that I have a fifteen month old daughter. Of course, I have a lot of praises for her about how gorgeous she is and blah blah blah..after all, she is my daughter. So, I am not going to talk about how madly I like her.

As a child she is learning new things all the time. Every day, I am amazed how quickly she is learning so many things. However, you will be surprised how many things she has taught me, or I would say reminded me, or reinforced on me.

I tend to think we are all children no matter how old we are. We are always learning things and there are some things that we have never learnt or have learnt inadequately. My little daughter has made me realize some of those things. First and foremost she has taught me to be selfless. Yes, I have become less selfish after her arrival.

She has taught me to be more patient. As I interact with her more, my level of patience as naturally grown.

She has taught me to be more forgiving.

She has taught me to be more kind.

She has taught me to be more responsible. I no longer sleep all morning and stay all night just as an example.

Yes, children do require some work, but benefits far outweigh the cost. I hope I will be able to say the same when she is a teenager. :)

Non-duality

Before thinking, judging, rationalizing, using brain as a tool; what is it that enables brain to do so? Does the ability to perceive exist because of brain or is it the presence of That that lets your brain function? Certainly, That came first, then the brain could think. What is that That? Is that That the same That which permeates all the beings, matter, and every manifestation that there is? 'I' - a pointer to That 'my' brain can perceive - am That, and That is 'I'. There is no separate me, I, we, they, or you. There is That. Just That. This is non dualism; oneness. Advaita !

अर्थ

सुनका कोपरा हुनेहरू 
भोक ओढेर 
निराहार लमतन्न पल्टेका केटाकेटीका
आँखामा आँखा मिलाई  
सम्पन्नताको अर्थ बुझाउन सक्छौ?

ईश्वरमा विश्वास गर्छु  भन्नेहरू 
आँखाको बदला आँखा फुटाउदा 
गोलीको बदला बम पड्काउदा 
ज्यान गुमाएका निर्दोष निहत्थाको लासमाथि उभिएर
धर्मको अर्थ बुझाउन सक्छौ ?

भौतिक भोगको लागि घम्साघम्सी गर्नेहरू  
एक्लोपनमा आत्मदाह गर्ने धनकुबेरहरूलाई 
हस्याङफस्याङमा सधै बेचैन हुनेलाई 
अनि 
अरुको राम्रो देखेर डाह भई
लुटपाट हानमार गर्नेलाई 
तिम्रा शैक्षिक प्रमाणपत्र च्यापेर 
सन्तुष्टिको अर्थ बुझाउन सक्छौ ?

अन्तरिक्षमा रकेट पठाउनेहरू 
मंगल यात्राको टिकट काट्नेहरू 
यहि धर्तीमा मामुली झाडा पखालाले 
लाखौँ मानिसको मृत्यु हुँदा 
ति बीभत्स दृश्यको वारिपरि 
बिकासको अर्थ बुझाउन सक्छौ ?

मुखमा राम राम 
बगलीमा छुरा हुनेहरू
व्यवहारमा बेकाम
ठुला ठुला कुरा हुनेहरू
अन्तर्मनको ऐना हेरेर
सत्य अनि झुटको अर्थ बुझाउन सक्छौ ?

बिचरी चरी / Poor Little Bird

I wrote this poem when I was about eleven years old. I read it today, and found it quite good (at least for my sensibilities). Here it is for you:

बिचरी चरी

आहा कति राम्री स्यानी चरी
हाँस्छे खेल्छे सधैंभरि
चारा ख्वाउँछे बचेराहरूलाई
बरु आफू नखाई नखाई
जहिले पनि गाउँछे खेल्छे
दुःख सुख एक्लै झेल्छे
भुर्र उड्छे यता उति
चिं ! चिं ! स्वर मीठो कति ?

चरी एकदिन उड्दै जाँदा
एक शिकारीले गुलेली हान्दा
चरीलाई लाग्छ उनी खस्छिन्
रक्ताम्य हुँदै पक्लक्कै मर्छिन्
विचरा बचेराहरू विचरी चरी
कस्तो निष्ठुरी निर्मम शिकारी
कति राम्री थिइन स्यानी चरी
च्वँ ! च्वँ  ! च्वँ  ! कठैबरी !

English Translation Attempt:

Poor Little Bird

Wow, such a nice little bird.
Plays and laughs all the time.
Feeds her little baby birds,
without saying its all mine.
She sings and plays every time.
Be it rain or delightful shine.
There she goes, here and there.
Spreads around melodious rhyme.

One day when she was flying.
A killer shoots at her badly.
Full of blood she lies crying.
Sadly, she dies instantly.
Pity to her babies, pity to the poor bird.
What a ruthless  heartless killer!
So wonderful was the little bird,
terrible, I feel for the little bird.

साक्षी

भावनाको घोप्टेभीर
मनको जोगीमारामा
घुम्ती बदल्छ
अनि आकांक्षाका खोरियामा
कुकुर जोधाइ सुरु हुन्छ

रित्तोपन लुकाऊँदै
शासकहरु हात बाँधेर
मुकुण्डो कसाऊँछन्
अनि एउटा नौटंकी
जिन्दगी सुरु गर्छ

पहिराहरु आतुर छन्
धरातल उल्टाऊँन
भूकम्पहरु खुट्टा उचाल्छन
धर्ती हल्लाऊँन
बाढीहरु सल्बल छन्
सिर्जना बगाऊँन

ध्वजा पताका फिजारिन्छ
रङ्गमञ्च सजिन्छ
गीत रचिन्छ
सङ्गीत पस्किइन्छ
बिस्तारै चिहान उठ्न थाल्छ
सपना बिपना जस्तै लाग्न थाल्छ
दर्शक भुलिन्छ्न्
सिठ्ठी बजाइन्छ
ताली पड्काइन्छ

विश्वविद्यालयहरु निरर्थक हुन्छन्
प्राध्यापकहरु घुँडा टेकेर
ज्ञानको भीख माग्न थाल्छन्
ढुंगाका  मुर्तीहरु
पैतालाका डोबहरुले भरिन्छन्
बुद्धिजीवीहरु भँडखारामा पुरिन्छन्
तक्मा भिर्ने मै हुँ भन्नेहरु
बन्दीगृहका कैदीमा चुनिन्छन्

कोलाहल ठप्प छ
मस्तिष्क थाङ्नामा सुत्दछ
निडर निरुत्साहित
एउटा साक्षी
सिर्फ हेरिरहन्छ
सुनिरहन्छ
आँखा खोलेर अनि आँखा बन्द गरेर
सधैं ब्युँझिरहन्छ
अनि ब्युँझ्याइरहन्छ
अनवरत
एउटा साछी ब्युँझिरहन्छ
ब्युँझ्याइरहन्छ